Shfletimi si vizitorë është i kufizuar

Shkodër vitet ’30.

shqi185.jpg

shqi185.jpg


Nga: Artan Lame

Që kemi qenë të aftë të shkatërrojmë të gjitha gjurmët e trashëgimisë së Gjergj Fishtës është e qartë, por se si kemi qenë kaq të aftë nuk e kam kuptuar dot asnjëherë. Kur them “të gjitha gjurmët”, përfshij edhe varrin e tij, i cili në vitin 1945 u hap dhe eshtrat u hodhën në lumë si të kishin kolerën. Për të qenë i saktë, i drejtohem Fjalorit Enciklopedik të vitit 1985 i cili, përveç datave të jetës së Fishtës, 1871-1940, është i mbushur veç me vrer: “publicist rreaksionar, tribun i rreaksionit klerikal, luftoi me tërbim kundër ideve përparimtare, përshëndeti pushtimin, himnizues i prapambetjes, padijes dhe mercenarizmit, kundërshtar i përparimit shoqëror dhe kulturor”. E frikshme të lexosh të tilla marrëzi në një fjalor enciklopedik, të shkruara nga një njeri i letrave për një tjetër njeri të letrave, e për më tepër i vdekur e që nuk mund të mbrohet më. Turp e faqe e zezë.

Fishta, frat i Urdhërit të Françeskanëve, me mëndjen e tij e shkoi jetën duke i kënduar vendit të vet, që nuk i dha as varr, duke na lënë pas në mos tjetër lumin e vargjeve të Lahutës së Malcis. Në ato pak vjet midis vdekjes dhe çvarrimit pa nam e nishan, ai u adhurua gati si shenjt jo vetëm nga franceskanët, por nga i gjithë ai popull. Dhoma e tij në Kuvend të Fretënve u kthye në dhomë muze, në të u vendosën si relike gjithëçka kishte përdorur a prekur në jetë.

Në foton e parë, shihet një pamje e dhomës muze të Gjergj Fishtës. Brenda një vitrine xhami dhe në mure, janë ekspozuar gjetje arkeologjike sëpata guri e bronxi. Mbi vitrinë është shpalosur një diplomë e poetit, në cep të së cilës shihet fotografia e tij. Përpara saj, në një kuti të hapur, shfaqet një penë argjendi, ndërsa në mur është mbështetur një lahutë e vjetër, simbol domethënës i veprës së tij “Lahuta e Malcis”. Gjithashtu, shihet edhe bastuni i tij i pandashëm, që përmendet shpesh në kujtimet e bashkëkohësve.

Në foton tjetër, shihet një prej dhomave të tjera që përbënin Muzeun e Kuvendit, mbushur me rafte gjetjesh arkeologjike të trojeve të Veriut. Mbi rafte, në mur qëndron një portret i franceskanit tjetër të famshëm Shtjefën Gjeçovit, ndërsa në skaj të dhomës, një frat i ri pastron gjithë kujdes reliket. Kot e ka, se pas pak vitesh gjithshka do shkojë humbur dhe ai vetë me siguri do jetë kalbur burgjeve.

Ku përfundoi gjithë kjo pasuri? Po le të flasë Patër Zef Pëllumbin, që e kish parë me sy të vet fundin e trishtë dhe rrojti aq gjatë sa të na i tregojë neve sot.

“... ata (partizanët) kishin marrë në dorëzim të gjitha çelsat e Kuvendit, të Arkivit, Muzeumit, Odës-muze të Fishtës dhe të Bibliotekës. Prej Odës-Muzeum të Fishtës ata merrshin si pa gja të keq stilografat, lapsat e të tjera gjana. Nuk kishim shka me thanë, mbasi tash ishin ata zot shpie. Mbas disa ditësh u zhvillue nji aksion i madh. Nji kamjonçinë gjatë gjithë ditës e natës barte prej Kuvendit Françeskan në nji drejtim të panjoftun të gjitha librat dhe arkivin. Në këtë ditë u shkatrue edhe Oda-Muze e Fishtës, u bartën barbarisht në ate kamjoncinë të gjitha dorëshkrimet e tija. Dokumentat i shprazshin aty pa kurfarë rregullit e pa kurfarë kujdesit, mbasi u merrshin dosjet”.


Nuk ka kuprim të flas unë më tej.

 
Redaktimi i fundit:

Theme Editor

Settings Colors

  • Mobile users cannot use these functions.

    Select View Mode

    Switch between full screen and narrow screen modes.

    Grid View

    Easily review content and get an organized view with grid mode.

    Image Grid Mode

    Display your content in an organized and visually rich way with background images.

    Sidebar Close

    Create a larger workspace by hiding the sidebar.

    Fixed Sidebar

    Ensure constant access and easily manage your content by pinning the sidebar.

    Box view

    You can add a box-style frame to the sides of your theme or remove the existing frame. Valid for resolutions over 1300px.

    Radius Control

    Customize the look however you like by turning the radius effect on or off.

  • Choose your color

    Choose the color that reflects your style and ensure aesthetic harmony.

Back