• Mirësevini tek Forumi Virtual

    Nëse ju shfaqet ky mesazh do të thotë se ju nuk jeni regjistruar akoma. Edhe pse nuk jeni regjistruar ju arrini të shihni pjesën me të madhe të seksioneve dhe diksutimeve të forumit, por akoma nuk gëzoni të drejten për të marrë pjesë në to dhe në avantazhet e të qënurit anëtar i këtij komuniteti.

    Regjistrimi është plotësisht falas në komunitetin tonë, pasi të regjistrohesh do të gëzosh shumë të drejta si të japesh mendimin tënd në një diskutim, të hapësh një diksutim tëndin, të komunikosh me anëtarët e tjerë të komunitetit në mënyrë private, të marësh pjesë dhe të votosh në konkursin e poezisë dhe të fotografisë dhe shumë opsione të tjera... duke përdorur mënyrën më të thjeshtë dhe të sigurtë për tu rregjistruar
    GOOGLE Microsoft Yahoo

    Për cdo problem mos hezitoni të na " KONTAKTONI ".

Shkolla shqipe: kombëtare e laike

Lauri

Anunnak
Lufta për mbijetesën e kombit shqiptar është e pandarë nga përpjekjet plot therrori me sundimtarët e huaj dhe institucionet e tyre për të mbrojtur gjuhën, shkrimin, abetaren dhe shkollën shqipe. Që nga mesjeta, kur nisën përpjekjet për shkrimin e gjuhës shqipe deri në çeljen e shkollës së parë kombëtare në Korçë më 7 mars 1887, për shekuj e shekuj me radhë atdhetarët u përleshën me pushtuesit dhe institucionet shoviniste e obskurantiste, duke ngadhnjyer gradualisht mbi sistemet arsimore asimiluese të huaja: turke, greke, sllave, italiane apo atyre me baza fetare që ndalonin mësimin e gjuhës shqipe.

Kombi shqiptar ishte i vetmi në Perandorinë Osmane që me Dekretin e Gjylhanesë të vitit 1839 u ndalua nga e drejta e arsimimit në gjuhën amtare me pretekstin se shqiptarët nuk formonin një kombësi më vete. Sipas mendësisë shoviniste, shqiptarët myslimanë ishin të kombësisë turke, shqiptarët ortodoksë - bashkëkombas grekë dhe ata katolikë merreshin në mbrojtje nga kisha romane në lindje dhe nga Vatikani.

Si pasojë, pushtuesit e fqinjët shovinistë bashkë me institucionet e tyre ndihmëse zgjeruan rrjetin e shkollave të tyre në Shqipër. Herë në rivalitet e here duke bashkërenduar programet, ata synonin përçarjen kulturore e politike deri në asimilim të kombit shqiptar.

Prandaj lufta për shkollën kombëtare si përçuese e ndërgjegjes kombëtare dhe konsolidimin e unitetit kombëtar, pavarësisht nga përkatësia fetare, mori një karakter të thellë politik.

Synimi i rilindasve ishte: një komb, një alfabet unik, një gjuhë letrare e standardizuar për të gjithë kombin, një shkollë kombëtare. Lufta për shkollë, për alfabetin, për letërsinë shqipe synonte mbi të gjitha konsolidimin e shtetit e kombit shqiptar.

Platformën e shkollës kombëtare shqipe e shkruan me gjak, dhe e mbrojtën me jetën e tyre qindra rilindas iluministë, të cilët besonin se pa ngritje kulturore nuk mund të ketë progres politiko-social. Arsimimi shqip kaloi gradualisht nga krijimi i abetares e dhënia e shkrimit shqip në shkolla, deri në krijimin e shkollës kombëtare jo vetëm shqipe nga gjuha, por edhe ilumuniste nga përmbajtja, jo vetëm laike, por edhe masive, e përbashkët për të pasurin e të varfërin, për myslimanë e të krishterë, për djemtë e vajzat, një shkollë ku të arsimoheshin e edukoheshin qytetarë të ndërgjegjshëm, jo vetëm të ditur, por edhe atdhetarë.

Kjo platformë arsimore dritëdhënëse e rilindasve, nuk mund të mos ndeshte në një reaksion e kundërshtim të ashpërKrahas faktorëve të jashtëm, një aspekt më të vështirë paraqiste reaksioni i brendshëm obskurantist. Jo rrallë njerëzit e thjeshtë duhej të zgjidhnin midis platformës patriotike kombëtare dhe ndërgjegjes apo disiplinës klerikale, kur ato nuk pajtoheshin midis tyre.

Lëvizjen kombëtare shqiptare e akuzonin si një lëvizje antifetare, ateiste, masone, protestante, krijesë të djallit apo me ngjyrime politike si: “bolshevike”, “komuniste”, “terror i kuq”. Ajo nisi me shpifje e kërcënime, vazhdoi me mallkime dhe arriti te djegia e teksteve shqipe dhe asgjësimi i atdhetarëve.

Përpjekjet e intelektualëve me ide progresive e iluministe për shndërimin e shkollës kombëtare shqipe në laike (shkolla e ndarë nga feja) nën shembullin e vendeve të qytetëruara evropiave, u shtuan në fillim të viteve ‘30-të dhe përkohësisht u përputhën me synimet pragmatiste të pushtetit monarkist të A.Zogut.

Në krye të lëvizjes qëndronte Hilë Mosi, për pak kohë ministër i Arsimit. Me ndarjen e tij nga jeta, në Ministri të Arsimit erdhi Mirash Ivanaj, personalitet i pakorruptueshëm, erudit dhe iluminist i përmasave evropiane, që në gjurmë të Hil Mosit dhe përpjekjeve titanike të tij, kreu të ashtuquajturën “reforma Ivanaj”.

Më 14 shtator 1932 parlamenti nxori dekretligjnin për ndalimin e frekuentimit të shkollave fillore e të mesme të huaja. Shkollat profesionale italiane kaluan në varësinë e Ministrisë së Arsimit dhe u vendosën drejtorë shqiptarë.

Më 11 prill 1933, parlamenti shqiptar aprovoi përfundimisht dekretin e 14 shtatorit 1932 dhe ndryshoi nenet 206-207 të statutit të shtetit shqiptar.

Ja çfarë thotë shtypi i kohës për të:

“Organi “Leka”, maj 1933,f.168.

Një mocion i nënshkruar prej 44 deputetësh më 10 prill dhe i aprovuar në parlament ndryshoi nenet 206 dhe 207 të Statutit të Arsimit.

Neni 206: Mësimi dhe edukimi i shtetasve shqiptarë janë një e drejtë e shtetit. Jepen vetëm ndër shkolla dhe institute shtetnore shkallësh të ndryshme si mbas ligjës… Shkollat private, çdo kategorije qofshin, që kan veprue deri sot, mbyllen.

Neni 207: Shkollat fetare për përgatitjen e klerit, të mbajtuna prej Komuniteteve fetare shqiptare, janë të lira dhe rregullohen me ligj…

Arsyet e këtij ndryshimi …shkollat private nuk kanë dhënë frytet që priteshin,… personeli i tyre nuk është i zhveshur prej ndjesive në kundërshtim me Statutin e parimet e edukatës kombëtare… pse rrënjosin ndjesi antibashkimtare.

Ligji u dekretua nga Mbreti më 22 prill dhe u zbatua më 25 prill.


Leka, maj 1933,f.166.

Më 25 prill në zbatim të neneve 206 e 207 të Statutit u mbyllën Gjimnazi Severjan e Gjimnazi Françeskan, Shkolla fillore Severjane, shkolla fillore Ortodokse 28 Nënduer, Normalja Stigmatine, Fillorja Françeskane e streha vorfnore e Motrave Elisabetiane…. Nxënësit u futën në shkollat fillore shtetërore dhe në Gjimnazin e Shtetit…. Bamirësinë e drejton shteti.


Leka, prill 1934 f.141-142.

Më 13 mars 1934 u përgatit ligji që gjithë personeli të ishte ekskluzivisht laik.


Situata sqarohet nga artikulli i Gazetës “Rilindja” Nr.15,1935,f.12 me titull: “Kur atakohet Ivanaj”. Dokumentet e kohës sqarojnë:

Kleri katolik i prekur rëndë në interesat e veta protestoi deri në Lidhjen e Kombeve duke patur mbështetjen e Romës, e cila gjatë viteve 1933-1936 zhvilloi një veprimtari të dendur diplomatike dhe agjenturale në mbrojtje të shkollave klerikale… “Këto vatra të gjuhës dhe kulturës italiane”, sipas thënies së Musolinit.

Panorama. - Nr. 276, 12 korrik, 2003, f. 12 - 13
 
Top