# Cfare eshte kriptografia?

Raniaa

E urrej padrejtesine#
Ne kete mesim do te ju tregoj nje shpjegim te shkurtet se cka eshte kriptografia , dhe nje shpjegim rreth perdorimit te tij .

KriptoGrafia eshte nje metode e enkriptimit te informatave ne nje forme te palexueshme dhe te pakuptueshme .
Forma e palexueshme eshe edhe e njohur si tekst shifror(anglisht - cipher text) Shifra apo mesazhi le te themi mund te dekriptohet apo te dekodohet vetem nese e kemi çelsin e pershtatshem .Kriptografia eshte shume e rendesishme per bartjen e informacioneve nga nje vend ne tjetrin , dhe duke mos deshiruara qe dikush te i lexoj ato , pra te themi per mbrojtjen e tyre .

Kriptografia perdor menyra te ndryshme per te i enkriptuar informatat , per te i siguruar fshehtesin e privatesis te komunikimit te te dhenave .
Me rritjen shume te shpejt te perdorimit te internetit , dhe me te edhe te gjitha punet qe kryhen ne te , si psh online banking , qe ka te bej edhe me para tona drejtperdrejt , nevoja per siguri elektronike vazhdimisht po rritet .
Kriptografia perdoret per te rritur sigurin e komunikimit Online si e-mail mesazhet , transakcionet online , passwordet e kompjuterve , transakcionet nga kartat ATM , te dhena kompjuterike dhe shume informacione tjera private.

Kriptografia mund te ndahet ne keto dy grupe :
  • Symmetric-Key Systems -Perdor nje qeles , te cilin edhe dhenesi , edhe marresi e kane .
  • Public-Key Systems - Kjo perdor dy qelesa , nje qeles te cilin e perdor edhe dhenesi edhe marresi , dhe nje private key (qeles privat) te cilin e perdor vetem marresi i informacionit.

Kriptografia perdor disa mekanizma , siq jane microdots , psh , bashkimi i disa fjaleve me imazhe , per fshehjen e informacioneve .
ne kriptografin e diteve te sotit , mundohen qe tekstin e thjeshte , ta deshifrojne ne nje tekst shifer .Dhe ky proces njihet si Enkriptim (ang. encryption), dhe konvertimi apo kthimi prapa i ketyre te dhenave eshte dekriptimi(ang. Decryption).

Egzistojne 4 objektiva te kriptografis :
  • Vertetimi - Marresi dhe dhenesi , mund te konfirmojne identitetin e njeri tejterin dhe burimin si dhe destinacionin e informates.
  • Integrimi - Informacioni nuk mund te deshifrohet pa qelesin adekuat .
  • Besueshmeri - Informacioni nuk mund te lexohen , ose te pranohen , perveq marresit paraprak.
  • Jo-Ndarja - Dhenesi , ose marresi nuk mund ta mohojne synimin e krijimit ,ose te dergimit te informacioneve.

Algoritmet kriptografike .

Kriptografia perdor nje mori algoritmash , por disa me te perdoru do ti pershkruaj shkurt .

RSA - eshte sistem qelesesh publik .
MD5- eshte sistem mesazhesh 128-bitesh .
HASH - Keto algoritme perdoren , per te paraqitur te them ashtu formen e tkurrur te mesazhit te gjate .
DES - eshte enkriptim i te dhenave me nje qeles publik . Punon me nje blok te dhenash prej 64-bitesh, duke perdoru nje qeles 56-bit .
AES - eshte nje standard enkriptimi me i avancuar .
HMAC - eshte nje metode hash-ingu :)e cila perdor nje qeles ne kombinim me nje algoritem , siq eshte Md5 ose SHA-1.

Nga: CrackDB
 

Raniaa

E urrej padrejtesine#
Fjala kriptografi vjen nga sintetike "kript" + "shkruaj" dhe është një fushë ndërdisiplinore që merret me studimin, zhvillimin dhe përdorimin e teknikave të enkriptimit dhe deshifrimit për të fshehur përmbajtjen e mesazheve. Kriptografia është një nga dy degët e kriptologjisë (tjetra është kriptanaliza), e cila merret me studimin e komunikimit të sigurt. Sot kriptologjia konsiderohet një fushë njohurish ndërdisiplinore, e cila mund të studiohet si një aspekt i matematikës së aplikuar, shkencës teorike kompjuterike ose shkencës së inxhinierisë elektronike. Fusha të ngjashme janë, për shembull, analiza e vulosjes dhe e vulosjes.

Kriptografia
Klasifikimi
Dewey
510
MSC2010
94A60

Rëndësia e kriptologjisë është e madhe në fushat e sigurisë së sistemeve kompjuterike dhe telekomunikacionit. Qëllimi i tij kryesor është të sigurojë mekanizma për 2 ose më shumë qëllime komunikimi (p.sh. njerëz, programe kompjuterike, etj.) për të shkëmbyer mesazhe, pa qenë në gjendje asnjë palë e tretë të lexojë informacionin që përmban jashtë dy skajeve kryesore.

Historikisht, kriptografia është përdorur për të transformuar informacionin e mesazhit nga një formë normale, e kuptueshme në një "puzzle" që, pa dijeninë e transformimit të fshehur, do të mbetej e pakuptueshme. Karakteristika kryesore e formave të vjetra të enkriptimit ishte se përpunimi bëhej mbi strukturën gjuhësore të mesazhit. Në format moderne, kriptografia përdor ekuivalentin numerik, ndërsa theksi është zhvendosur në fusha të ndryshme të matematikës, si matematika diskrete, teoria e numrave, teoria e informacionit, kompleksiteti llogaritës, statistikat dhe analiza kombinuese.
 

Raniaa

E urrej padrejtesine#
Nuk ka shoqëri njerëzore pa sekrete - pa intriga, konspiracione, intriga politike, goditje me thikë, luftëra, parregullsi financiare apo lidhje të fshehta dashurie. Nuk është çudi, pra, që historia e mesazheve të fshehta dhe e shkrimeve sekrete i ka rrënjët në qytetërimet e lashta.
Në botën moderne, gjithçka rreth nesh është e koduar. Për çdo telefonatë në telefonin tonë celular ose për çdo tërheqje parash nga një ATM, ne mbështetemi në enkriptimin e sofistikuar elektronik për të bllokuar aksesin në veshët dhe sytë kureshtarë. Por nevoja për “fshehtësi” nuk është një fenomen i kohës sonë. Për 4000 vjet, kodet dhe kriptogramet kanë luajtur një rol kyç në politikë, luftë, vrasje dhe krim.
Nga koha e Cezarit deri te makina gjermane Enigma dhe nga Lufta e Ftohtë te shkencëtarët gjenialë të kriptografisë kuantike të sotme, beteja e përhershme midis koduesve dhe shkelësve të kodeve fsheh karakteret e saj më tinëzare njerëzore dhe . Mesazhet sekrete përcaktojnë rezultatin e luftërave, ndërtojnë ose shpërbëjnë perandori, shpëtojnë ose dënojnë njerëz dhe situata. Sa herë që kriptografët shpikin një kod ose kriptogram të ri, kriptoanalistët "bien në errësirë".
Mesazhet e koduara, të cilat deri tani thyheshin lehtësisht, befas bëhen të pakuptueshme. Dhe beteja nuk mbaron kurrë: me këmbëngulje dhe punë të palodhur, kriptanalistët më në fund gjejnë një "çarje në armaturë" dhe fillojnë të "heqin" mesazhin e fshehur, deri në zbulim. Sekreti dhe veprimi për zbulimin e tij kap imagjinatën dhe shpjegon paraqitjen e rregullt të kriptografëve në të gjitha fushat e jetes që kanë të bëjnë me teknologjinë.
 
Top